Sürücülük, güvenlik ya da ağır sanayi gibi alanlarda talep edilen uyuşturucu madde testleri, artık pek çok sektör için vazgeçilmez bir gereklilik haline geldi. Bu testler, sağlık raporlarıyla birlikte istenirken bazı işletmelerde yazılı şart olarak prosedürlerde yer alırken, bazı firmalarda ise mülakatın ilerleyen aşamalarında adaylara sunuluyor. Laboratuvar firmaları, bu talebin son dönemde 6-7 kat arttığını ifade ediyor.
KURUMSAL PAKETLER HAZIRLANDI
Yaşanan bu artış nedeniyle laboratuvarlar, kurumsal paketler oluşturmaya başladı. Toplu test anlaşmaları gerçekleştirdiklerini, hızlı sonuç garantisi sunan hizmetlerini ve iş yerlerine mobil numune ekipleri gönderdiklerini belirtiyorlar. Bu gelişmeler, uyuşturucu testlerinin bireysel sağlık kontrolünden çıkarak kurumsal risk yönetimi kapsamında değerlendirildiğini ortaya koyuyor. “Bağımlılık Yapıcı Madde Tarama Testi” adıyla bilinen bu testlerin piyasa fiyatı ise 2.200 TL civarında. Ancak büyük şirketlerin toplu anlaşmalar yapması halinde bu fiyatların daha da düşük seviyelere inebileceği ifade ediliyor.
BÜYÜK ŞEHİRLERDE İŞVEREN TALEPLERİ ARTIYOR
Laboratuvar yetkilileri, İstanbul’da her gün 20 binden fazla işverenin uyuşturucu tarama testi talep ettiğini kaydediyor. Bu durum laboratuvarlar arasında rekabete yol açarken, özellikle büyükşehir belediyelerine bağlı ulaşım kurumlarında düzenli test uygulamalarının son yıllarda yaygınlaştığı kaydediliyor. Bu doğrultuda son iki yılda yaklaşık 50 kişinin işten çıkarıldığı bilgisi veriliyor.
HUKUKEN UYGUN MU?
Hukuki açıdan madde testi talep etmenin yasal olmadığını belirtiyorlar. Ancak, bu testin talep edilmesinin işin niteliğine uygun olması, bireyden açık rıza alınması ve sonuçların gizli tutulması gerektiği ortaya konuluyor.
İŞVERENE RAPORLAR VERİLMİYOR
Laboratuvarlar, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gereğince, test sonuçlarını yalnızca test yapılan kişiye teslim ediyor. Sonuçların işverene iletilmesi için bireyin açık rızası gerekiyor. Bu nedenle test sonuçları çoğunlukla kapalı zarfla kişiye sunuluyor ve dijital ortamda yalnızca kişisel erişime açılıyor. Çalışan, dilendiğinde sonuçları işverene elden iletebiliyor. Yetkililer, bu testlerin hukuki bir cezai sorumluluk doğurmadığını, yalnızca işe uygunluk değerlendirmesi için kullanıldığını vurguluyor.