Suriye’de ya�anan hızlı değişimlerin altında, gizli diplomatik görüşmeler ve stratejik anlaşmalar yatıyor. Reuters’ın aktardığına göre, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, ABD ile gerçekleştirdiği dolaylı ve doğrudan diyaloglarla Washington’un desteğini elde etti. Bu destek, Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) uzun zamandır elinde bulundurduğu bölgelerin askeri operasyonla hızla kontrol altına alınmasında önemli bir rol üstlendi. Görüşmeler, Şara’ya iki kritik kazanım sağladı; ülke topraklarının tek yönetim altında birleştirilmesi konusundaki taahhütlerde ilerleme kaydedilmesi ve ABD Başkanı Donald Trump yönetimi için tercih edilen ortak konumuna terfi etmesi.
ASKERİ SEÇENEK GÜNDEME GELİYOR
Operasyon sonucunda SDG’nin sürdürmek istediği özerk yapının fiilen ortadan kalktığı gözlemlenirken, Washington’un Şara’ya sunacağı desteğin sınırları da sorgulanmaya başlandı. ABD’nin Suriye özel temsilcisi Tom Barrack, Washington’un artık Şam ile işbirliği yapabileceğini ve SDG için ayrı bir rol düşünülmediğini duyurdu. Bir ABD’li kaynak, “Görünüşe göre Şara usta bir stratejist,” dedi.
GÖRÜŞMELERİN ÖNCELİĞİ: ENTEGRE OLMA
Operasyon fikri birkaç hafta öncesinde gündeme geldi. ABD, 2015 yılından itibaren SDG’yi DEAŞ’ı Suriye’nin kuzeydoğusundan çıkarmak için desteklemekteydi. SDG, bu süreçten sonra, bölgede kendi sivil ve askeri yapısını kurarak özerk bir yönetim oluşturmaya çalıştı. 2024 sonu itibarıyla Şara’nın liderlik ettiği muhalif gruplar, uzun süredir iktidarda olan Beşar Esad’ı devirmeyi ve SDG bölgeleri dahil olmak üzere tüm Suriye’nin kontrolünü ele geçirmeyi hedefliyor. Ancak 2025 yılı boyunca süren görüşmelere rağmen, “SDG’nin Şam’la entegrasyonu” takvimi ilerleme kaydedemedi ve bu aşamada askeri seçeneğin ağırlık kazandığı belirtiliyor.
PARİS GÖRÜŞMELERİNİN ETKİSİ
4 Ocak’ta yapılan toplantı, Suriyeli yetkililer ile SDG temsilcileri arasında gerçekleşti fakat aniden durduruldu. İşlem sırasındaki bir Suriyeli bakan, toplantıyı kapatmayı tercih etti. Ertesi gün, Suriyeli bir heyet ABD arabuluculuğunda İsrail ile güvenlik anlaşması görüşmek üzere Paris’e gitti. Şam yönetimi, İsrail’i SDG’ye destek vermekle suçlarken, Paris’te yapılan toplantıda İsrailli yetkililerden SDG’nin “entegrasyonu geciktirmekten vazgeçmesi” istendi. İki Suriyeli kaynak, Şam’ın toplantıda “sınırlı bir operasyon” önerdiğini ve bu önerinin itiraz edilmeden karşılandığını belirtti.
ANKARA’DAN GELEN MESAJLAR
Bir Suriyeli yetkili, Türkiye’nin Şam’a “ABD’nin, Kürt siviller korunursa operasyonu onaylayacağını” ilettiğini aktardı. Bir SDG yöneticisi, Paris’teki anlaşmanın bu savaşa yeşil ışık yaktığını ifade ederek, “Koalisyon güçlerinin ve Amerikalı yetkililerin yaptıkları kabul edilemez. Müttefiklerinizi bu kadar kolay mı yüzüstü bırakıyorsunuz?” dedi. Washington’un SDG’ye destekten geri adım attığına dair sinyaller gelmeye başladı. 17 Ocak’ta Barrack’ın Irak’ta SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi ile yaptığı görüşmede, “ABD’nin çıkarlarının Şara ile örtüştüğünü” belirttiği ifade edildi, ancak SDG’li bir yetkili bu durumu yalanladı.
KÜRTLERİN DURUMU VE ABD’nin TAVRI
ABD ordusundan gelen bilgiye göre, Washington’un SDG’ye “Kürt sivillerin zarar görmesi veya DEAŞ tutuklularının bulunduğu merkezlerin istikrarsızlaşması durumunda koruma sağlayacağı” ifade edildi. Suriye ordusunun belirlediği sınırların ötesine geçmesi üzerine ABD, ilerlemeyi durdurması için çağrıda bulundu ve bazı bölgelerde koalisyon uçakları uyarı fişekleri attı. Buna karşın Kürtler, ABD’nin beklentilerini karşılamadığını ifade etti.
Ateşkes İlanı VE YENİ GÜNDEM
ABD’li kaynaklar, operasyonun son aşamasında Şara’nın fazla ilerlediğini kaydetti. Suriyeli birlikler, SDG’den Arap nüfusun bulunduğu alanları hızla aldı ve ilerlemeye devam etti. 19 Ocak’ta, ilan edilen ateşkesin ihlal edilmesine rağmen, Kürtlerin elindeki son kentler kuşatma altında kaldı. ABD yönetimi, bu duruma öfkeyle karşılık vererek, ateşkesin ihlal edilmesi durumunda Kürt sivillere yönelik büyük bir şiddet yaşanabileceği konusunda endişelerini iletti. Aynı zamanda bazı ABD Kongre üyeleri, çatışmaların sürmesi halinde Şam’a yeniden yaptırım uygulama fikrini gündeme aldı.
ŞARA’YLA YENİ STRATEJİLER
Beyaz Saray’dan gelen bir yetkili, ABD’nin durumu “ciddi kaygıyla” izlediğini ve tüm taraflara “tüm etnik ve dini azınlık gruplarının korunmasını” öncelikli hale getirme çağrısında bulundu. SDG’nin elinde kalan son bölgelerine yaklaşan Şara, ani kararla yeni bir ateşkes ilan etti ve SDG’ye entegrasyon planı sunması için süre tanıyacağını bildirdi. Üç ABD’li kaynağa göre, bu açıklama Washington tarafından “yeterli” bulundu. Dakikalar geçmeden Barrack, SDG’nin DEAŞ’la mücadelesinin “büyük ölçüde sona erdiğini” ve SDG için en büyük fırsatın yeni Şam yönetimi altında olduğunu açıkladı.