E-Haberler 
İran’da 28 Aralık tarihinde Tahran’da, esnafın yeni bir düşüş dalgasıyla birlikte İran riyalinin değer kaybetmesine karşı protestolar gerçekleşti. Riyal, son bir yıl içerisinde rekor seviyede değer kaybederken, enflasyon oranı ise yüzde 40’a ulaştı. Uzmanlar, bu krizin nükleer program kaynaklı yaptırımlar ve kötü yönetimle ilgili yolsuzluklardan kaynaklandığını ifade ediyor. Protestolar kısa süre içinde üniversite öğrencileri tarafından desteklenerek, hızla diğer şehirlere yayıldı. Sosyal medyada yer alan ve doğrulanan görüntüler, rejim karşıtlarının tarih boyunca görülmemiş büyüklükte bir kitle halinde sokaklara çıktığını göstermektedir. Tahran ve Meşhed gibi büyük şehirlerde Perşembe akşamı düzenlenen barışçıl gösterilere güvenlik güçlerinin müdahale etmediği belirtiliyor, ardından ise ülke genelinde internet erişiminin kesildiği bildirilmektedir. Protestocuların görüntülerinde, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in devrilmesi ve sürgündeki eski Şah Muhammed Rıza Pehlevi’nin oğlu Rıza Pehlevi’nin ülkeye dönmesi yönünde sloganlar atıldığı duyuluyor.
PROTESTOLARDA ŞİDDET ARTIYOR
İran’daki ekonomik kriz karşıtı protestolar 12 gündür sürmekte ve akşam saatlerinde yeniden artan şiddet olayları meydana geliyor. Ülkedeki gelişmelerin ardından uçuşlarını iptal eden THY, AJet ve Pegasus, Tahran ve Tebriz çıkışlı seferleri 9 Ocak 2026 tarihinde iptal etti. Sabiha Gökçen Havalimanı’ndan kalkacak AJet uçuşları da iptal edilen seferler arasında yer almakta olup, Pegasus’un İran’dan Türkiye’ye planlanan uçuşu da iptal edildi.
HAMANEY’DEN PROTESTOLAR HAKKINDA AÇIKLAMA
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, ülke genelinde devam eden protestolar hakkında açıklama yaptı. Hamaney, ABD Başkanı Donald Trump’a hitaben, “Trump kendi ülkesindeki sorunlara baksın. Kamu malına zarar vererek Trump’ı memnun etmek isteyen isyancılar var. On iki günlük savaşta, komutanlar, bilim insanları ve ileri gelenler dışında, sıradan halktan da olmak üzere binin üzerinde vatandaşımız şehit oldu. Bu kişi, ‘Emri ben verdim, savaş sırasında ben komuta ettim’ dedi. Yani ellerinin İranlıların kanına bulaştığını itiraf etti. Ellerinde binden fazla İranlının kanı var. Buna rağmen çıkıp ‘İran halkının destekçisiyim’ diyor. Bir avuç deneyimsiz, dikkatsiz ve düşünmeden hareket eden insan da buna inanıyor ve onun istekleri doğrultusunda hareket ediyor” dedi.
İNSAN HAKLARI KAYNAKLARI ÇARPICI VERİLER SUNUYOR
Protestoların, İran para biriminin sert değer kaybının yarattığı öfkeyle başladığı öne sürülüyor. İnsan hakları kaynaklarına göre gösteriler 12 gündür devam ediyor ve ülkenin 31 eyaletinde 100’den fazla şehir ve kasabaya yayılmış durumda. En az 34 protestocunun (beş çocuk dahil) ve sekiz güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiği, 2 bin 270 protestocunun gözaltına alındığı bilgileri aktarılıyor. Diğer bir insan hakları örgütü ise, sekiz çocuk dahil en az 45 protestocunun güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü bildirdi; doğrulanan bilgi sayısı da 22 olarak kaydedildi. İranlı yetkililer, toplamda altı güvenlik görevlisinin yaşamını yitirdiğini bildirilmiştir.
SOKAKLARDAKİ ÖFKE GÖRÜNTÜLERİ YAYILIYOR
Perşembe akşamı sosyal medyada paylaşılan görüntüler, ülkenin kuzeydoğusundaki Meşhed’de ana yollarda yürüyen büyük protestocu gruplarını göstermekte. Kalabalıkların “Yaşasın Şah” ve “Bu son savaş, Pehlevi dönecek” sloganları attığı duyuluyor. Bazı görüntülerde protestocuların köprüdeki güvenlik kameralarını söktüğü, Doğu Tahran’da geniş kalabalıkların yürüyüş yaptığı görülmekte. Başkentin kuzeyinden gelen görüntülerde “Bu son savaş, Pehlevi dönecek” sloganları duyulurken, başka alanlarda protestocular güvenlik güçleriyle yaşanan çatışmanın ardından “Onursuzlar” ve “Korkmayın, hepimiz birlikteyiz” sloganlarını atıyor. İsfahan’daki protestolar “Diktatöre ölüm”, Babol’da “Yaşasın Şah” ve Tebriz’de “Korkmayın, hepimiz birlikteyiz” sloganlarıyla dikkat çekiyor. Dezful kentinden gelen haberlerde ise güvenlik güçlerinin ateş açtığı bildiriliyor.
PEHLEVİ’DEN DESTEK ÇAĞRISI VE ETKİNLİKLERİN ARTAN TEMPOSU
Gelişmeler, sürgündeki Rıza Pehlevi’nin yaptığı çağrı ile hız kazandı. Pehlevi, X üzerinden yaptığı paylaşımda “Bu gece milyonlarca İranlı özgürlüğünü talep etti” diyerek protestoculara destek verdi. Aynı zamanda ABD Başkanı Donald Trump’a “rejimi hesap vermeye zorladığı için” teşekkür ederken, Avrupa liderlerine de benzer adımlar atma çağrısında bulundu. Protestoların yeniden Cuma günü saat 20.00’de sürmesi gerektiğini belirtti. İran devlet medya organları ise gösterilerin boyutunu küçümseyerek bazı şehirlerde hiçbir eylem olmadığına dair boş sokak görüntüleri yayınladı.
TRUMP’TAN PEHLEVİ’YE MESAJ
Trump, İran’ın sürgündeki muhalif figürü Rıza Pehlevi ile görüşmeye sıcak bakmadığını bildirdi. Trump, Washington’un, İran rejiminin yıkılması halinde bir “halef” arayışında olmadığını da vurguladı. Bir podcast programında, Pehlevi’yi “iyi biri” olarak nitelendiren Trump, ABD Başkanı olarak görüşmenin “uygun olmayacağını” ifade etti. “Bence herkes sahaya çıkmalı ve kimin öne çıktığını görmeliyiz” diyerek, İran muhalefeti içindeki güç dengelerine müdahil olmayacaklarına dair sinyal verdi.
İNTERNET KESİNTİSİ YAŞANIYOR
İnternet gözlem grubu NetBlocks, İran genelinde internet kesintileri yaşandığını duyurdu. Bu kesintilerin, protestoları hedef alan daha önceki dijital sansür uygulamalarının bir yansıması olduğu kaydedildi. NetBlocks’un açıklamasında, “Bu durum kritik bir anda kamusal iletişimi engelliyor” değerlendirmesine yer verildi.
PROTESTOLAR EN KANLI GÜNÜ YAŞADI
Çarşamba günü batıda ve diğer bölgelerde meydana gelen şiddetli çatışmalar, o günün protestoların en kanlı günü olduğunu ortaya koyuyor. İnsan Hakları Örgütü, 13 protestocunun öldüğünü ilan etti. Örgüt direktörü, baskının her geçen gün daha da yaygınlaştığını belirtti. Güvenlik güçlerinin Khoshk-e Bijar’da iki protestocuyu vurup öldürdüğünü, üç polis memurunun farklı kentlerde hayatını kaybettiği bilgisi geldi.
TRUMP’TAN TEHDİTLER
Donald Trump, İran yetkililerini protestoculara yönelik şiddetle ilgili uyarıda bulundu. Trump, bir radyo programında “İnsanları öldürmeye başlarlarsa onları çok sert vuracağız” ifadelerini kullandı. Hazine Bakanı, İran ekonomisinin “köşeye sıkıştığını” belirtti. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, güvenlik güçlerine barışçıl protestoları bastırırken azami itidal göstermeleri çağrısında bulundu. Hamaney ise “Protestocularla konuşulmalı ancak ‘isyancıların’ sınırları çizilmeli” şeklindeki ifadesiyle dikkat çekti.
PROTESTOCULARDAN DERİN UMUTSUZLUK AÇIKLAMALARI
Protestocular, hayatlarını sürdürebilmek adına derin bir umutsuzlukla sokaklara çıktıklarını ifade etti. Tahranlı bir kadın, “Göç edecek kanatlarım da yok burada hedeflerimi gerçekleştirecek umudum da. Hayat katlanılmaz hale geldi”
