Amerika Birleşik Devletleri ve İran, muhtemel bir çatışmanın önüne geçmek üzere yeniden bir araya geliyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin, Cenevre’deki görüşmeler için İsviçre’ye ulaşmasıyla birlikte, Amerikan tarafını temsil edecek isimler Steve Witkoff ve Jared Kushner olarak belirlendi.
TRUMP: GÖRÜŞMELERE DOLAYLI KATILIM
ABD Başkanı Donald Trump, müzakerelere dolaylı bir şekilde dahil olacağını ifade etti. Olası bir anlaşmaya dair sorulara yanıt veren Trump, İran’ın ısrarcı bir müzakere yaklaşımı sergilediğini, fakat geçtiğimiz yaz ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine gerçekleştirdiği saldırının bu sert tavrın sonuçlarını öğrettiğini belirtti. İranlıların müzakere etme isteğinin arttığını düşündüğünü dile getiren Trump, “Anlaşma yapmamanın sonuçlarını görmek istemediklerini düşünüyorum.” dedi.
MASADA HANGİ KONULAR VAR?
Görüşmelerde ele alınacak en önemli konulardan biri, İran’ın nükleer programının kısıtlanması olarak öne çıkıyor. Müzakereler öncesinde Tahran, ancak nükleer meselelerin gündeme alındığı bir oturumda yer almayı kabul etti. Ancak Amerika Birleşik Devletleri, Tahran’ın balistik füze üretiminde kısıtlamalar talep ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkilinin açıklamasına göre, olası bir anlaşmanın sürdürülebilir olması için Amerikan tarafının da ekonomik yararlar sunması şart. Tahran, Washington’a petrol ve doğalgaz alanında işbirlikleri, madencilik yatırımları ve sivil havacılık alımlarına dair teklifler ilettiği bildiriliyor. Görüşmeler, dolaylı olarak Umman üzerinden yürütülüyor.
RUBİO: DİPLOMASİ HER ZAMAN ÖNCELİKLİDIR
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Macaristan’da yaptığı açıklamada Tahran ile anlaşma sağlamanın zorluklarına işaret etti. Yine de Trump’ın her zaman diplomasi yolunu tercih ettiğini aktardı. Trump’a yakınlığıyla tanınan Senatör Lindsey Graham, İran’da rejim değişikliği olmadan askeri güçlerin geri çekilmesinin büyük bir hata olacağını ifade etti. Graham, İran’daki rejim karşıtı protestoculara destek vermenin ardından geri adım atmanın doğru olmadığını, bu bağlamda Amerikan yönetiminin bir sonuç almak zorunda olduğunu belirtti. Graham, “İran krizinin diplomasi ile çözümü için Trump yönetiminin önünde aylar değil haftalar var.” dedi.
İRAN’DAN ASKERİ TATBİKAT
Bir taraftan Amerikan ordusu Ortadoğu’da askeri yığınağını sürdürürken, diğer yandan İran, Cenevre’deki müzakerelerden bir gün önce Hürmüz Boğazı’nda tatbikat gerçekleştirdi. İran medyası, “Hürmüz Boğazı’nın Akıllı Kontrolü” ismi verilen tatbikatın, “muhtemel güvenlik ve askeri tehditler” karşısındaki hazırlık seviyesinin test edilmesi amacıyla yapıldığını belirtti. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği stratejik bir nokta olarak tanımlanıyor. İran, Amerika ile olası bir savaş durumunda Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidinde bulunmuştu.
MÜZAKERELERİN YENİDEN BAŞLAMASI
İran ve ABD arasındaki nükleer görüşmeler, Haziran 2025’de İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sonucunda kesintiye uğramıştı. Ancak, bu görüşmeler, 6 Şubat’ta Umman’da yeniden başlamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yapılan görüşmelerin ardından, “İran ile ABD arasındaki Maskat’taki müzakereler tarafların görüşmeleri sürdürmesine dair bir mutabakata varmasıyla sona erdi.” açıklamasını yaptı. Müzakereler, Tahran-Washington arasında yükselen gerginliğin ve Washington’un Tahran’a karşı bölgede askeri yığınağını artırdığı bir dönemde gerçekleşiyor.